کلیسای زور زور

کلیسای زور زور که به آن کلیسای مریم مقدس هم گفته می‌شود، یکی از دیدنی‌ترین بناهای تاریخی ایران است. در کنار سد بارون در 13 کیلومتری ماکو در روستایی به نام بارون قرار دارد. در سال‌های ۱۳۱۵ تا ۱۳۲۴ میلادی کلیسا و دیر مریم مقدس به‌وسیله اسقف بسداچی زاکاریا ساخته‌شده است. این بنا در فهرست آثار جهانی یونسکو قرار دارد.
نام کلیسا از همان ابتدا کلیسای زور زور بوده که به خاطر این است که در دوره‌ای تحت نظر هوانس یرز نقاش معروف به زورزورتسی قرار داشته، به این نام معروف شده است. بنای کلیسا صلیبی‌شکل است که بیشتر به یک نمازخانه کوچک شبیه‌ است . این بنا با سنگ‌های تراشیده شده در حجم‌های مختلف ساخته‌شده است. نمای کلیسا بسیار ساده است و فقط در اطراف پنجره‌ها و نورگیری‌ها با ستون‌های کاذبی که به قوسی جناغی منتهی می‌شوند تزیین‌شده است.
این کلیسا، از محل خود جابه‌جاشده است. این اتفاق در سال ۱۳۶۷ افتاد و دلیلش آن بود که در جریان احیای زمین‌های دشت ماکو احتمال تخریب ساختمان کلیسا وجود داشت. در آن زمان سازمان میراث فرهنگی با هماهنگی خلیفه‌گری ارمنیان آذربایجان کلیسا را به مکانی امن منتقل کرد. کار جابه‌جایی کلیسا ۲۵ روز طول کشید و سنگ به سنگ این بنا پس از شماره‌گذاری درست به همان شکلی که از اول ساخته‌شده بود، به محل موردنظر که۶۰۰ متر دورتر و روی یک برآمدگی صخره‌ای که در حدود ۱۱۰ متر مرتفع‌تر از محل اولیه کلیسا بود منتقل شد. پس از پایان عملیات جابه‌جایی، لوح سنگی نیز بر دیوار کلیسا نصب شد.
این بنای تاریخی علاوه بر فهرست یونسکو در فهرست آثار ملی نیز ثبت گردیده است.