قلعه والی

قلعه والی یکی از بناهای تاریخی شهر ایلام است که در بخش شمالی خیابان پاسداران این شهر بناشده است. این بنا در سال 1325 هجری قمری به دستور غلامرضا خان، والی فیلی در منطقه‌ای به نام حسین‌آباد فیلی که به ده بالا مشهور بوده، احداث گردید. درواقع این بنا محل اسکان والی در فصل تابستان بوده است که بر روی تپه‌ای بناشده و ارتفاع آن از اطراف 5/3 تا 4 متر است. در سنگ‌نوشته‌ای که در تخت خان در 15 کیلومتری شمال شرقی صالح‌آباد ایلام وجود دارد در مورد تاریخچه این قلعه نیز ذکری به میان آمده است. بر اساس این سنگ‌نوشته، معمار قلعه والی حاج درویش علی کرمانشاهی بوده و امور حجاری را نیز رضاقلی انجام داده است. در قسمت شمالی قلعه یک تالار (شاه‌نشین) زیبایی وجود دارد که ابعاد آن بزرگ‌تر از سایر اتاق‌های قلعه است و در وسط آن حوض کوچکی وجود دارد که اطراف و داخل آن با سنگ مرمر تزئین شده بود ولی در زمان بازسازی با کاشی‌های رنگی تزئین گردید.
این بنا در زمان جنگ هشت‌ساله ایران و عراق تا حدود 50 درصد تخریب شد و در سال 1367 خورشیدی با همکاری سازمان میراث فرهنگی بعد از دو سال بازسازی آن به اتمام رسید و در اختیار مدیریت میراث فرهنگی استان ایلام قرار گرفت. در سال 1385 این مکان به موزه مردم‌شناسی ایلام تغییر کاربری داد که از بخش‌های مختلفی تشکیل‌شده است و در آن آداب و سنن، فرهنگ و ایلات مختلف استان و شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی به کمک مجسمه‌هایی نمایش داده‌شده‌اند.